|
YENЭ ЗЭZGЭ ROMAN POLЭTЭKALARI |
|
|
Birgün gazetesinde Fэrat Demir'in yazэsэ...
Ülkemizde çizgi romanэn bir ‘altэn çaр’ yaюadэрэna dair net bir cevap vermek pek mümkün deрil. Frankafon ve Fumetti gibi Avrupa stillerinin saрladэрэ ilk tanэюmadan sonra, seksenli yэllarla birlikte, Alfa Yayэncэlэk sayesinde geliюen Amerikan çizgi romanэ, yani ‘comics’ ile belli bir ayrэma giden çoрu okuyucu, eski alэюkanlэklarэnэ uzun süre önce terk etti. Yeni neslin gösterdiрi ilgi de, bilgisayar oyunlarэ ve teknolojinin karюэsэnda defalarca zedelendi. Yanlэю yayэn stratejileri, ekonomik olanaklar ve benzeri piyasa юartlarэna raрmen bir sanat olarak çizgi romanэn baю döndürücü devamlэlэрэna katэlmak isteyenler ise -militarist bir tavэrla- gerekirse kendi yayэnevlerini kuracak kadar heveslilerdi. Bu hevesin en son örneрini Эzmir’de bir çizgi roman dükkanэ olan Baykuю’un ardэ ardэna iki önemli çizgi romanэ yayэnlamasэyla görmüюtük. Alan Moore’un karanlэk ve nihilist Joker öyküsü ‘Batman: Öldüren Юaka’ ve Brian K. Vaugnan’эn savaю karюэtэ fablэ ‘Baрdat’эn Aslanlarэ’, Baykuю Kitap’эn Türkiye okuru için saрladэрэ çok önemli bir pratikti. Kitap formatэnda piyasaya sürülen eserler, çizgi roman adэna yeni bir yayэncэlэk politikasэnэ örnekliyordu.
KOLAY OKUMA SINIRINDA Bu yazэda çizgi romanэ bir sanat dalэ olarak yüceltmeyeceрim çünkü artэk buna gerek duymayacak kadar çok çizgi roman okuyorum. Beni ilgilendiren, çizgi romanэn kitleler tarafэndan görmezden gelindiрi Türkiye piyasasэnda bu ilgisizliрin geçirdiрi ani dönüюüm. Gerçekten de, herhangi bir kitapçэya gidip çok satanlar listesine baktэрэnэzda, listenin çizgi romanlar tarafэndan iюgal edildiрini görebilirsiniz. Sэrf daha fazla çizgi roman okuyabilmek için Эngilizce eрitimimi birkaç kat hэzlandэrmэю biri olarak böylesi bir yükseliюe müthiю bir sevinçle karюэlэk vermem gerekirdi. Fakat ne yazэk ki listede yer alan çizgi romanlarэn niteliрi biraz düюündürücü. Baykuю Kitap’эn sunduрu esaslэ eserler yerine, popüler kültüre yaslanan ve kolay tüketilebilirlik kodlarэ taюэyan örneklere karюэ karюэyayэz ve aslэnda bu biraz da sözünü ettiрim yeni yayэncэlэk politikasэnэn yaюadэрэ hэzlэ kэrэlma –ya da çeюitli faydalarla tekrar yapэlanma. Öncelikle bu çok satan çizgi romanlarэn hepsi, dünya klasiklerinden uyarlama, yani orijinal bir yaratэcэlэk içermiyor. Bu yaratэcэlэk sэnэrэ, bir süre sonra yalnэzca özet niteliрi taюэyacak anlatэmlara yer vermek zorunda kalэyor. Bütüne ait çэkarэmlarэn kэsa sürede saрlanabilmesine yarayan kolaycэ fayda, okuma zevkinin bile önüne geçerek, ‘uyarlama’ dediрimiz hatэrlama sürecine eklemleniyor ve böylelikle ilginin ömrü, saрladэрэ faydanэn doyumunun ardэndan kolaylэkla -bir baюka uyarlamaya kadar- sonlanэyor. NTV Yayэnlarэ’nэn Sevin Okyay çevirisiyle yayэnladэрэ William Shakespeare uyarlamasэ ‘Hamlet’ ile baюlayan ivme, kэsa sürede büyük bir taleple karюэlaюэnca, yeni örneklerle desteklendi. Yine NTV Yayэnlarэ’ndan çэkan Franz Kafka uyarlamasэ ‘Dava’, Kutlukhan Kutlu tarafэndan çevrilirken, yoрun tanэtэm aрэyla ‘Hamlet’in baюarэsэnэ sürdürdü. Bir baюka yayэnevi, Everest ise en önemli beю Shakespeare öyküsünün Japon çizgi roman sanatэ manga formunda revize edildiрi ciltlerle aniden beliren ilgiyi beslemeye çalэюэyor. Görünürlük açэsэndan önemli bir fayda saрlayan bu çizgi romanlar, kolay algэlanabilirlik sэnэrэnda bambaюka amaçlara hizmet ediyor. Olumlu bir bakэю açэsэyla, geleceрe dönük bir fayda olarak yorumlanmasэ gereken bu çizgi romanlar, tersine çevrildiрinde, güncel hafэzaya ait baюka kanallarэ dolduruyor. Mesela, ‘Manga Shakespeare’ serisinin saрladэрэ kolay okuma, ebeveynlerin çocuklarэ için arzuladэрэ pratiрi zorlanmadan karюэlэyor. Nispeten salt bir çizgi roman deрerine daha yakэn duran ‘Dava’ ise, Kafka’nэn evrenselleюmiю kimi kavramlarэnэ iyice yumuюatarak yeni bir paketle tekrar sunuyor. Bu eserler satэю rakamlarэyla çizgi romana ait alanэ geniюletse de, çizgi romanэn esas örnekleriyle taюэdэklarэ farklar, okuyucuyu bir baюka çembere hapsediyor. NTV Yayэncэlэk’эn ya da Everest’in bir sonraki adэm olarak ‘Enigma’ ya da ‘The Invisibles’ gibi derin örneklere geçmeyeceрine dair his ise, ilginin dönüюümünde çizgi romana düюen payэn yine olmasэ gerekenden çok daha aюaрэya çekileceрini kanэtlэyor. |